Gastronomia de Galicia 

Gastronomía do Mar

 

<< volver

Rutas

Necesítanse tres ou catro días para percorrer o litoral, coa aclaración deque non hai unha ruta única e se se dispón de menos tempo un empeza ou acabaonde quere. Estradas serpeantes permiten admirar unha contorna espléndida xadesde Ribadeo, a primeira localidade oriental galega de importancia. É o inicioda chamada A Mariña Lucense, unha rasa litoral moi fértil inclinada xeoloxicamentefalando, rectilínea, con multitude de praias e dúas rías (Foz e Viveiro)ademais da propia de Ribadeo e a que fai de nexo de unión coa provincia da Coruña,a do Barqueiro. É zona de boas caldeiradas sobre todo de peixes de roca e daafamada pescada do Cantábrico, de anchoa (pouco consumida en fresco) e debonito. E é zona, como queda dito, de magnífico percebe.

A partir do Barqueiro irrompe un bivalvo humildeque ata non fai moito se desprezaba e enviábase a fertilizar os campos próximosá liña de costa. Agora ata ten a súa festa propia: a cadelucha, preparada poloxeral en cazola de barro e servida sempre como primeiro prato. O mar bravo estáfrecuentado por robalizas ou robalos, un peixe sempre cotizado non só desde opunto de vista económico e gastronómico senón tamén socialmente: pescar unharobaliza non é pescar calquera cousa.

 

No golfo Ártabro, onde se estenden as cidades de Ferrol e A Coruña,rexístrase a primeira concentración de bateas, ese magnífico invento galego dasegunda metade do século XX. A zona de Sada e Lorbé, nas augas exteriores daría de Betanzos, dan fe diso, como os altos do Segaño e Coitelada se converteronen reinos do percebe. E, por suposto, os restaurantes próximos é xusto o queofrecen, demostrando as variadas formas en que se poden presentar os humildesmexillóns, desde a tradicional ao vapor e limón ata ao forno con mollo detomate.

É esa unha zona turística que remata na Coruña, para, a partir de aí, dirixirsecara á Costa da Morte pasando pola localidade, outrora baleeira, de Caión,famosa que foi en tempos polas súas cebolas. E tanto Caión como Malpica,Barizo, Corme, Laxe, Corcubión, Muxía, Fisterra... son pequenos enclaves ondemanda unha gastronomía mariñeira: volta a falar de percebes e de todo tipo depeixe descargado, vivo, nos seus portos e nas súas lonxas. Facer unhadistinción resulta inxusto, pero non o é referirse ás patacas do val deBergantiños, onde se acha Coristanco, que desde o punto de vista xeográficoqueda inmediatamente detrás.

E comezan as Rías Baixas á altura de Muros. Esaría, coñecida como de Muros e Noia, coa estrada literalmente pegada á costa, éunha caixa forte en cuxas profundidades se reproducen berberechos e ameixas,considerados os mellores de España. Claro que alén dos montes que pechan avista polo sur aparece outra, a de Arousa, que entra en competición no que acalidade se refire. Nos portos desta última ría descárganse (e, polo tanto,acaban na mesa) douradas, abadexos, sardiñas, pescadas, xurelos, bonitos,sanmartiños, congros, rodaballos, linguados, xibas, polbos, luras

 

Ao fondo dese brazo de mar salpicado de multitude de illas e illotes, sobretodo na súa entrada, esténdese Padrón, un digno herdeiro da próxima IriaFlavia, na Alta Idade Media centro neurálxico de Galicia. E nas proximidades dePadrón, á parroquia de Herbón, un franciscano cuxo nome nos negan a Historia trouxode América, quizais dos Andes, as sementes duns pementos pequenos, alongados,bicudos e verdes que se aclimataron sen problemas a unha terra aceda e húmida,e que deron uns froitos algo máis pequenos que os americanos, menos brillantese máis saborosos. Non é descubrir ningún segredo afirmar que colleron fama porEspaña adiante, e ata en lugares afastados repítese aquilo de "os pementos dePadrón, uns pican e outros non", porque logo de celebrada a súa festa, e conagosto avanzando, comezan, en efecto, a picar. Probalos é unha aventura semprexocosa e feliz, ás veces cun final... picante.

A ninguén se lle ocorrería negar que O Grove, quepecha Arousa polo sur, é unha vila grande que potenciou o marisco, para o queorganiza desde hai décadas unha festa o 12 de outubro e días anteriores eposteriores, na cal ese produto se converte no centro. Pero hai que falar enplural, porque tanto se toman lumbrigantes como lagosta, centolas como nécoras,como calquera outro, en suma

 

Ao ser esta unha zona turística abundan os establecementos, e máis quehoubese nos meses de estío. Se o que se desexa é comer con pouca xente aoredor, entón a opción debe ser coller un barco en Portonovo, Sanxenxo, Marín ouBueu e dirixirse en curta travesía á illa de Ons, incluída no Parque Nacionaldas Illas Atlánticas. E que hai en Ons, ademais de paz e ausencia case total devehículos a motor? Pois polbo, preparado en caldeirada, con patacas, e bruños, istoé, un curmán da centola, de menor tamaño e xeneroso en matices de sabores. E,por suposto, peixe. Cal? O que capturen esa mañá os habitantes da illa.

Pero se a opción de embarcarse non gusta, quizais interese deixarPontevedra atrás e seguir dando a volta á península de en fronte, chamada OMorrazo, para alcanzar Arcade, o paraíso da ostra, como a seguinte localidadede relevancia, Redondela, o é do choco. Ostras tamén se toman na Pedra, unhazona de Vigo próxima ao mar onde o seu consumo é xa un veterano hábito social.

E todo iso concéntrase na concorrida Baiona, pequena e elegante cidadesaturada de restos históricos e que dá paso a unha costa rectilínea, semprebatida polo vento, que termina na Guarda. É este un porto "cheo de baixos e dedifícil entrada aínda para as embarcacións menores, e só os corsarios en tempode guerra se arriscan a entrar con bo tempo", segundo marabillosa perodesfasada definición de José Cornide Saavedra, o grande ilustrado coruñés queestivo por aqueles pagos en 1764. Aquí, pregúntese onde se pregunte, o viaxeirocomprobará que se fala con veneración, respecto e gula da lagosta.

Espera a desembocadura do Miño, así que a estradabordea o monte de Santa Tegra, que por certo conserva grandes restos da aldeaque estivo poboada hai dous milenios, e xira cara ao leste, esquecéndose do mare deixándose acompañar polo río. Augas arriba espera a lamprea. Palabrasmaiores